Sala 2000 û "Zeftkirina Zindanan!.." 
Belê, salek din hat û ji ser Tirkîyê û Kurdistanê ra derbaz bû çû. Bêkêr, bê xweşî, bê rindî û delalî!.. Çawa ku ewr ji ser erdekî hişk û tî derbaz bin biçin û dilopekî nerijînin..

Lê sala 2000’î bi hêvî dest pê kiribû. Tirkîye bûbû namzetê Yekitîya Ewrûpa. Xelkê digot, sazûmana Tirk êdî bibê nebê piçek xwe biguhure, nerm be, çarçuva heqên mirovî fireh bike, di warê demokrasîyê da hin gavan bavêje.. De haa!..

Deve ji ser çalê bazdide, lê rêvebirên dewleta Tirk nikarin bibin demokrat!

Sal derbaz bû çû û rêvebirin dewleta Tirk wek sîsirkê fîtik kutan, waxta xwe vala derbaz kirin. Dema payîz hat û Yekitîya Ewrûpa Pelgê Şirîkatîyê li pêşîya wan danî û tiştê ku ji wan dixwast yek bi yek rêz kir, hingê, na, hişê wan ne hate serê wan, lê hişê xwe bi temamî winda kirin, dîn bûn, bi cinan ketin.

Ji Ewrûpîyan ra gotin, “pirsa Qibrisê ne îşê we ye!” 

Gotin "Em tucar rê nadine têlevîzyona Kurdî û xwendina Kurdî jî tucar nabe!"

Lê piranîya xelkê Tirkîyê û piranîya rewşenbîran, heya tu bêje temamîya sermîyandaran, dixwastin Tirkîye bibe endamê Yekitîya Ewrûpa. Da ku bikaribe pirsên xwe yên giran bi alîkarîya Ewrûpê çareser bike; aborî xweş be, aşitî û demokrasî bê welat.

Bi vî awayî Tirkîye bû du bend û gengeşîyeke xurt dest pê kir di navbera herdu alîyan da: Yên ku endametîya YA dixwazin, yên ku naxwazin. 

Hingê, tiştê ku di rewşên hanê da tim dibû, dîsa bû! Esker serî hilda, laf û gef xwarin. Got "Radyo û têlevîzyona Kurdî û xwendina Kurdî nabe! Ewqas heq û azadî nabe! Kurd nikarin bi serbestî sîyasetê bikin! Ewrûpî dixwazin Tirkîyê parçe bikin!.."

Di eynî demê da krîza aborî dest pê kir. 7 hezar dolar ji Tirkîyê derket, borse nîv-nîvê daket, faîz gihane hezaran. Hukumeta Tirk faşo maşo bû û cardin xwe avêt derîyê ÎMF. 

Di eynî demê da hukumetê bi navê efê diz û keleş û qetilkar berdan, lê xwast kesên sîyasî bike nav zindaneke xirabtir, di “tîpa F”, ango di zindana nav zindanan da tecrît bike. Hingê di hepsan da girtîyên sîyasî dest bi grêva birçitîyê kirin û rojîya mirinê girtin..

Di eynî demê da kûçe û kolan careke din germ bûn. Karker û memûrên birçî dest bi meş û mîtîngan kirin. Dê û bav, xwîşk û bira, heval û hogirên girtîyên sîyasî û kesên rewşenbîr û demokrat jî dijî "tîpa F" dengê xwe bilind kirin.

Ango krîz bi ser krîzan da hat. Hingê, tiştên ku di rewşên hanê da tim dibû, dîsa bû. Berê di kûçan da xort, piştra polêz hatine kuştin. Piştî wê polêz bi kûçe û kolanan ket, wek “yenîçerîyan” serî hilda, bû agir û barût… 

Herkesî ji hevdu pirsî: “Gelo çi dibe?” Ji ber ku fîlmê berê dihate lîstin, fîlmê berî 12 Adar û 12 İlonê… Wekî hazirîya cuntayeke teze.. Serokwezîr Eco bi xwe got: “Wekî yekî tilîya xwe li bişkoja bûyeran da û tevlihevî derxist…”

Lê hukumet bi xwe jî ne malekî pak bû. Wê jî berê lehîyê da ser mapisxaneyan. Ango ji esker û polêzan ra kar dît û bala xelkê kişande ser cîyekî din.. Bi hezaran esker û polêz, bi panzer, dozer û helîkopter ajote ser zindanan; gulebaran kir, bombe avêt, şewitand; sî-çil kes kuşt û bi sedan kes birîndar kir; zindan kirin wek sellexane (mezbaxane) û ji nuh va zeftkirin, girtîyên nava zindanan careke din girtin!..

Hukumeta Tirk, wekî henekê xwe bi dinya alemê dike, navê vê operasyonê danî "vegera jîyanê!" Ango xwast ku nîyeta xwe wek xilaskirina girtîyan ji rojîya mirinê nîşande. Lê eva dereweke mezin bû. Armanca hukumetê neqilkirina girtîyan bû ji bo “tîpa F”. Wezîrê Hundur bi devê xwe eşkere kir ku hazirîya vê operasyonê ji salekî berê dest pê kirîye. 

Di dema vê operasyonê da li gelek bajaran di ser 20 mapisxaneyan da girtin. Gor reqemên resmî, Ji 8 hezarî zêdetir komando û cendirme û bi hezaran polêz bi kar anîn. 20 hezar bombeyê qazê avêtin. Esker û polêz bi kîn û dijminahîyeke usa mezin êrîş bire ser girtîyan ku di dema êrîşê da 24 girtî hatine kuştin, bi sedan jî birînên giran girtin. Çend heb ji birîndaran piştî operasyonê mirin û hejmar heya serê salê ji 30 derbaz bû. Xuya ye hinek jî di rojên pêş me da wê bimrin, yan jî seqet bimînin. 

Ji bo vê operasyonê bi trîlyonan mesref bû. Ger ew mesref ji bo rindîya girtîyan serf bikirana belkî ev serêşî çênedibûn..

Medyaya Tirkan jî di vê demê da dîsa wek borazanê dewletê bi kar hat, derewên wê bi dil û can belavkirin û hertişt gor dil û daxwaza dewletê nîşan da, xelk xapand. Kesên ku bi guleyan, yan bi lêdanê hatibûn kuştin, yan di dema êrîşê da şewitîbûn, gotin bi destê hevalên xwe hatine kuştin, yan jî xwe şewitandine. Hukumetê navê vê propagandê danîbû “şerê psîkolojîk”… Di nav destkevtîyên hêzên dewletê da gelek sûretên Marks, Engels û Lenîn û “du qamyon kitêb” jî hebûn ku têlevîzyonan ew jî wek curmekî mezin nîşan didan!.. 

Piştra eşkere bû ku, heya çawîşê ku di dema vê êrîşê da hatibû kuştin, mirina wî jî dîsa bi guleya hevalên xwe, ango bi destê eskeran bû. 

Gelo, dewleta Tirk ne dikari bû vê pirsê bi rê-olaxên aşitîxwaz, bi rîya danustendinê çareser bike? Helbet dikaribû. Gelek daxwazên girtîyan li cî bûn. Mapisxaneyên tîpa F ne gor standardên medenî bûn. Dewleta Tirk ger guh bidana pisporan, di van mapisxaneyan da hin guhartin çêbikira û gor standardên navnetewî heq-huqûqê girtîyan nasbikira ne hewce bû ku ewqas şer û pevçûn çêbe û bigihe vê derecê.

Her usa jî, îro di mapisxaneyên Tirkîyê da ji 12 hezarî zêdetir kesê sîyasî hene. Gelo eva sûc û gunehê kê ye? Ev ne ji ber zulm û zêrandina bê sînor e?

Dewleta Tirk xelkê xwe dizêrîne, talan dike, zulm û zordestîya nedîtî lê dike. Xelk birçî ye betal e, bê heq û azadî ye. Dema dengê xwe derdixe jî lê didin û davêjin zindanan û navê wan datînin "terorîst!" Lê bi rastî terorîst ev dewleta zalim bi xwe ye.

Ji van 12 hezar kesî, yê ku bi rastî çek hilgirtine destê xwe, şer kirine û kesek kuştine, yan bombe avêtine cî û deran gelek kêm in. Gelek kes ji ber ku raya xwe gotine û dijî sîyaseta dewletê derketine, hatine cezakirin. Zarok û xortên ku li dîwaran tiştek nivîsandine, yan afîşek dardakirine, yan tevî meşekê bûne hatine girtin, wek terorîst hatine gunekarkirin û cezayên giran dane wan. Wek nimûne, dîsa van rojên dawî, mehkema bilind (temyîz) cezayê komek xortên lîsê û zanîngehê testîq kir. Emrê wan di navbera 15-20 salan da bû û mehkemê ji 8 heya 15 salan cezayê giran dabû her yekî. Curmê van xortan çi bû: Pênc sal berê polêz li İstembolê, li taxa Gazî bi dehan kes kuştibû, wan jî li İzmîrê protesto kiribûn. Ango belavok belav kiribûn û afîş li dîwaran xistibûn… 

Van xortan jî ji efa dawî îstîfade ne kirin. Ji ber ku ew "terorîst" bûn! Diz û qetilkar hemû derketin derva, lê ew xortên 15-20 salî di hundur da man…

Li welatekî usa tucar aramî û aşitî dibe? Xuya ye ku li welatekî usa kûçe û kolan jî, mapisxane jî wê tim bikelin.

Piştî vê şer û şewata dawî û ewqas kuştî, seqet û birîndar jî dîsa hukumet ne gihîşte daxwaza dilê xwe. Mapisxane bêdeng ne bûn. Bi sedan girtî dîsa dev ji rojîya mirinê bernedan. Bi hezaran girtî dîsa di girêva birçitîyê da ne. Li der jî heval û hogirên wan bêdeng ne bûn, lê kîn û hêrsa wan qat bi qat zêde bû. Ji îro şunda dibe ku li hêfê bigerin, bûyerên teze çêbin û teror bilind be.

Ango dewleta Tirk bi vê metodê zordestîyê dîsa tu tişt çareser ne kir, lê heya pirsa heyî tevlihev û girantir kir. 

Belê, xwendevanên delal, meha dawî ya sala 2000’î bi vî awayî derbaz bû.. 

Meriv li halê Tirkîyê dinêre û dibêje vî welatî dîn û har îdare dikin. Evana ji dema navçe mane, hov in. Milletê xwe bi zora şûr, bi lêdan û kuştinê, bi tirs û ezîyet terbîye dikin…

Ev welat bi temamî bûye zindaneke mezin. Ji xwe ev yek ji wan sînoran jî baş xuyayî ye, ku seranser bi novedaran, bi têlên sincikîn, mîn û panzeran têne parastin… 

Em ji nivîsandina pîsî, xirabî, derew, dizî û zulma vê sazûmanê westîyan, xwendevanên me ji xwendina nivîsên han westîyan, lê berpirsîyarên vê sazûmanê ji kirinên xwe ne westîyan. Ew ji tiştekî fedî nakin û di wan da vîcdan tune.

Sazûmaneke usa har û hov çawa dikare bibe endamê Yekitîya Ewrûpa?

Sala 2000’î bi vî awayî derbaz bû, emê binêrin sala 2001 çi bîne û çi bibe…

Meriv li sala borî dinêre û ji bo sala teze jî bê hêvî dibe. Perpirsîyarên dewleta Tirk ne ku tenê sala borî, sedsala borî jî telef kirin. Gelo ewê sedsala teze jî usa bikin?.

Ger ji wan ra bimîne, ango bi dilê wan be, wê bikin. Lê bê hêvî nebin, xwendevanên delal. Hin tişt hene ku ne di dest mirovan û nemirovan da ne.. Qanûnên civakî hene ku kes nikare wan ji ortê hilîne, yan biguhure. Dîrok gor van qanûnan dimeşe û kes nikare li pêş bisekine.

Ev sazûmana Tirkîyê êdî rizîyaye, emrê xwe temam kirîye. Di vê dem û çaxa teze da, sazûmaneke usa kevnare, usa neheq, usa zalim nikare zêde li ser pîyan bimîne. Pêla guhartinê li derîyê wê jî dixe. Dibe ku wek dareke rizîyayî çend salê din jî li ser pîyan bimîne; lê roj bi roj can jê bikişe û rojekî, bi bayekî sivik jî li erdê war be.

Ger em dixwazin ew rojkî berê hilweşe, ger em dixwazin azadî û aşitî rojkî berê bê welatê me, divê em hêvîya xwe winda nekin, ber xwe bidin, kar û xebata xwe bimeşînin.

"Partî girtin ji bo demokrasîyê ye!" 
Rojnama "Mîlllîyet" ji bo biryara Mehkema Qanûna Esasî vê sernivîsê bi kar tîne: "Partî girtin ji bo demokrasîyê ye!"

Wekî tê zanîn, Qanûna Esasî û Qanûna Partîyên Sîyasî ya Tirkîyê bend û qeydên usa xirab li pêş partîyan danîne ku, heya nuha bi dehan partî bi destê Mehkema Qanûna Esasî hatin girtin. Di vî warî da Tirkîye wek goristana partîyan e. Piranî partîyên çep û yê ku bi destê Kurdan avabûne û li ser pirsa Kurd disekinin tên girtin. Lê carina yên îslamî jî ber dikevin. Yek ji wan Partîya Refahê bû. Nuha jî Partîya Fazîletê li pêş mehkemê ye..

Lê êdî hukumet jî ji girtina ewqas partîyan aciz bûye, dibîne ku partî girtin ne çare ye û serda jî bi girtina wan serêşîyên teze çêdibin. Bona vê yekê, hukumet nuha dixwaze sînorê girtinê piçek teng bike, qe nebe Fazîletê li der bihêle.. Bona vê yekê middetekî berê di bendê 103 yê Qanûna Partîyên Sîyasî da hin guhartin çêkirin û girtina partîyan piçek zehmettir bû. Lê ev guhartin bi êtiraza dozgerê giştî çû pêş Mehkema Qanûna Esasî. Vê mehkemê jî çend roj berê biryareke ecêb da, got: “Ev guhartin girtina partîyan zehmettir dike, bona vê yekê jî li Qanûna Esasî nayê! Dema ji bo demokrasîyê xeter bin, divê partî bêne girtin!" 

Baş e, xeter çi ye, pîvana wê çi ye? Ew jî ma ye ser kêfa dozger û dadger! Vê mehkemê çend partîyên çep û yên ku Kurdan ava kiribûn (wek HEP, DEP, DDP û DKP) girtin, ji ber ku behsa Kurdan kiribûn… Xuya ye li vî welatî behsa Kurdan jî xeter e ji bo demokrasîyê!

Gelo, meriv behsa gul û bilbilan bike, tu dibê ne xeter e?!.

Belê, ev jî Mehkema Qanûna Esasî ye ku biryarên usa dide. De tu were li vî welatî behsa edaletê bike, behsa heq û huqûqê bike!

Lê divê meriv şaş nebe, li berîyeke bê av û bê baran sincê keran dibe, ne dara çinarê.. Ev mehkeme jî gor dereca vî welatî ye û gelek lê dişkê…

Xwedê ji te razîbe ÎMF! 
Li Tirkîyê edalet tune. Çawa hebe? Di botça dewletê da para edaletê sedî da yek jî nîne, lê para eskerîyê sedî da 34 e!

Hatina Tirkîyê ji xwe ne tiştek e, lê ya heyî jî diçe eskerîyê, dibe tank û top, dibe keştî û balafirên şer…

Xelk ji bona vê yekê feqîr e. Sedemê bettalî û birçitîyê ev e.

Dema welat di warê aborî da dikeve tengasîyê ji xelkê ra dibêjin “kemberên xwe piçek teng bikin!” Lê tenê kembera feqîran tengtir dibe, ne yê dewlemendan. Beş û salmeyên teze tim li wan bar dibe.

Meeşê memûr û karkeran sal bi sal kêm dibe, lê mesrefê eskerî qet kêm nabe, sal bi sal zêde dibe…

Memûr û karker carina bi kûçe û kolanan dikevin, ji hukumetê gazinan dikin, lê qet nayê bîra wan ku bêjin: "Para eskerîyê kêm bikin!.."

Yan bêjin: “Nanê me nekin qumbele û fîşeng!”

Ev tişt tucar nayê bîra wan.. Ne dijî mîlîtarîzmê derdikevin, ne aşitî dixwazin. Lê heya ku eskerî pareke ewqas mezin bigre, heya ku hatina gel di rîya şer da biçe, halê xebatkaran usa be.

Esker vî pereyî çi dike? Dîsa dijî gelê xwe, ji bo ser û bin kirina welat bi kar tîne. Van 15 salên dawî, dewleta Tirk ji bo şerê dijî Kurdan ji 100 mîlyar dolarî zêdetir mesref kir. Lê ev dewlet 5-6 mîlyar dolar dêne karkeran nade (ku bi zorê ji meeşê wan hatibû birîn), dibêje pere tune.

Gor plan û projeyên heyî di çend salê pêşîyê da ji bo kirîn û çêkirina sîlehên teze Tirkîye wê 150 mîlyar dolar serf bike. Lê ji bo meeşê memûran zemeke gor enflasyonê nakin û dibêjin pere tune! 

Ev tişt nayên bîra çepên Tirk jî. Li vî welatî hêzên çep jî li himber leşker bêdeng e. Heya piranî pesna qeremanîya leşker dide.

Beşekî mezin ji çepê Tirkan waxtekî digotin: “Pêşengê şoreşê rewşenbîrên esker û sîvîl in!”

Gelek ji çepê Tirkan digotin: "Esker û millet mil bi mil!"

Di nav çep û rewşenbîran da gelek kesan bi salan hêvîya xwe bi cuntayan girêdan.. Hîn jî “rewşenbîrên” usa hene ku xwe wek “komerperwer û laîq” dibînin..

Ew amîgoyê cuntayan in…

Belê, di vî welatî da heya îro ji partî û rewşenbîr, ji xebatkar û sermîyandar, ji çep û rast, ne hat bîra kesî, yan jî kesî cesaret ne kir û ne got: “Para eskerîyê piçek kêm bikin, piçek kêm sîleh bikirin.”

Lê ev tişt ÎMF’yê got. ÎMF, ango “dijminê çepê Tirk, dijminê xebatkarên Tirk û dijminê rewşenbîrên cuntaperest!..”

ÎMF ji bo ku perê teze bide Tirkîyê, şertên xwe yek bi yek bi rêz kir… Got: “Yan van tiştan bikin, yan jî qurişekî nadim!” 

Hukumeta Tirk got: "Ser seran, ser çavan!" Wekî din rê li ber tunebû...

Yek ji wan şertan jî kêmkirina mesrefa eskerî ye. Tirkîyê, ji bo sala pêşîyê 500 mîlyon dolar ji botçeya eskerî birî..

Eva belkî ne tiştekî zêde ye, lê dîsa cara pêşîn e tiştekî usa dibe.

Ew jî di saya ÎMF da.

Spas ji te ra ÎMF! Tu ji xwe feqîr-fuqareyên wek me tazî dikî. Lê qe nebe, di saya te da qûtê generalan jî piçek kêm be!..

"Li Rojhilat nêçîra cudaxwazan.." 
Ev sernivîs (li rojhilat nêçîra cudaxwazan) jî me dîsa ji rojnameyeke Tirk girt. Gor xebera rojnamê, Sazîya Ewlekarîya Mîllî (MGK) ferman daye hukumetê ku li Kurdistanê memûrên "cudaxwaz" bên paqişkirin.. Hukumetê jî, ji ber ku him stûyê xwe li ber MGK, ango li ber esker xar e, him jî di dijminahîya Kurdan da di navbera esker û sîvîlan da tu ferq tune, gotîye “ser seran, ser çavan” û dest bi kar kirîye.

Bi destê îstîhbarata Tirk di 26 vîlayetan da (Semsur, Grîdax, Ertixan, Artvîn, Batman, Bayburt, Çevlîk, Bitlîs, Amed, Xarpit, Erzingan, Erzurum, Enteb, Gumuşxane, Çolemêrg, İdûr, Kilîs, Qers, Mêrdîn, Meletye, Mûş, Dêrsim, Sêrt, Ruha, Şirnax ,Van) derheqa memûran da (miellîm, toxtor, midûr, mihendîz û hwd…) rapor hatine hazirkirin.

Rojname dibêje, bona vê yekê, çend roj berê di bin serokatîya Sazîya Plançêkir a Dewletê (DPT) civîneke dizî çêbûye û memûrên bilind ji 8 wezaretan û pênc sazîyan tevli civînê bûne ku gor raporên kevn ü teze memûrên cudaxwaz, şoreşger û şerîetperest tespît bikin û ji kar bavêjin.. Wezaret û sazîyên ku tevli civînê bûne ev in:

Wezareta Hundur

Wezareta Malî

Wezareta Perwerdegarîyê

Wezareta Avadanîyê

Wezareta Xweşîyê

Wezareta Kişt û Kal (Çandinî) û Gunditîyê

Wezareta Xebatê û Xizmetên Civakî

Wezareta Senayî û Bazirganîyê

Midûrîyeta Giştî ya Xizmeta Gunditîyê

Midûrîyeta Giştî ya Rêyên Bejî

Midûrîyeta Giştî ya Dewletê ji bo Karên Avê

Midûrîyeta Giştî ya Banka Wîlayetan

Serokatîya Kadrên Dewletê

Dawîya vê civînê hîn ne xuyayî ye. Lê êhtimal e di rojên pêşîyê da dest bi paqijkirina memûran bikin, gelekan ji kar bavêjin. Ji xwe hukumetê ji bo vê yekê destûrek jî hazir kiribû. Lê destûr ewqas bê qanûnî bû ku Serokkomar Sezer mor ne kir. Ger qira memûran piçek dereng maye, herhal ji wê ye. 

PKK şerê dijî Tirkîyê bi yek alî sekinand, lê xuya ye, şerê dewleta Tirk ne sekinîye. Ev şer bi gelek alîyan dajo û tê. Dewleta Tirk ne ku tenê operasyonên xwe hîn jî li çol û çîyan û li bajaran bi rêva dibe, heya razî nabe ku Kurd û mirovên çep memûrîyê û kerkerîyê jî bikin. Wan mehkûmî birçitîyê jî dike.

Gelo ev dewlet bi rastî ne faşîst e? Ma çiyê wê jî dewletên faşîst kêmtir e?..

TV’ya Kurdî û ji xiraban xirabtir! 
Berpirsîyar û berdevikên dewleta Tirk qiyaskirina xwe bi dewletên Rojhilata Navîn yên dinê gelek hez dikin û dibêjin Tirkîye welatekî laîq û demokrat e.

Hûn vê yekê carê jî ji me Kurdan û ji gelön dinê, ji mensûbên dîn û mezhebên dinê bipirsin!

Welatê me Kurdistan di nav çar dewletan da (Tirkîye, İran Îraq û Surîye) parva bûye. Li hemû welatan jî Kurd ji halê xwe ne razî ne, ji ber ku ne azad in, ev herçar dewlet jî heqê çarenûsî ji Kurdan ra nasnakin. Lê di nav van dewletan da rewşa herî xirab ya Kurdên Tirkîyê ye.

Li Îraqê navê Kurdan jî ya Kurdistanê jî qedexe ne bûye. Ta ji 30-40 salî vir da li Bexdayê radyoya Kurdî heye. Di têlevîzyona Bexdayê da jî beşa Kurdî heye. Li Kurdistana Îraqê mektebên Kurdî ji zû va serbest in. Di zanîngeha Bexdayê da beşa zman û çanda Kurdî heye. Kurdan û hukumeta Bexdayê bi salan şerê hev kirin, lê di dema şer da jî ew radyo, têlevîzyon, mektep û enstîtû ne hatine girtin. Di qanûna esasî ya Îraqê da hatîye nivîsandin ku “Îraq ji du milletan, ji Ereb û Kurdan pêk tê.” Di sala 1970 da jî hukumeta Bexdayê otonomîya Kurdistanê nas kir.

Di İranê da jî navê Kurd û Kurdistanê tucar qedexe ne bûye. Kurdistan tim jî wek eyaletekî resmî ye û di xerîteyên İranê da jî cî digre. Radyo bi Kurdî ji 30 salî vir da li Kîrmanşahê weşanê dike. Hin kovarên Kurdî bi alîkarîya dewletê derdikevin. Şerê Kurdan û hukumeta Tehranê jî bi salan e berdewam e, lê dîsa jî ev radyo û kovar tucar ne hatine sekinandin, zmanê Kurdî, cilên Kurdî qedexe ne bûn.

Vê dawîyê jî li İranê nûnerên Kurdan bi nasnama xwe ketine Parlamenê, heya di parlamenê da carina bi zmanê xwe qise dikin. Têlevîzyona İranê jî dest bi weşana Kurdî kir. Hazirî heye ku li Kîrmanşahê têlevîzyoneke Kurdî ava be. Ji bo xwendina Kurdî jî dewlet êdî li hin cîyan destûrê dide. 

Li Sûrîyê jî, herçiqas mektebên Kurdî, radyo û têlevîzyona Kurdî tunin jî, navê Kurdan ne hatîye qedexekirin. Kurd bi zmanê xwe kovaran derdixin û kitêban çap dikin. Wek İran û Îraqê, li Sûrîyê jî Kurd cejna xwe Newrozê bi serbestî pîroz dikin.

Lê li Tirkîyê, ku nîvê Kurdan (20 mîlyon) lê dijî, rewş çawa ye?

Li Tirkîyê, bila wek Îraqê otonomîya resmî li wir bimîne, navê Kurd û Kurdistan qedexe ye, wek curmekî mezin e ku bê gotin!

Li Tirkîyê radyo û têlevîzyona Kurdî qedexe ye, wek curmeke mezin e ku bê xwastin!

Li Tirkîye mektebên Kurdî tunin û wek curmeke mezin e ku bê daxwazkirin!

Li Tirkîyê kovar, rojname û kitêbên Kurdî heya çend sal berê qedexe bûn. Kê bixwasta kovareke Kurdî derxe, polêzê Tirk digot: "Emê serê we jêkin!…"

İro li İstembolê kitêbên Kurdî, kovar û rojnamên hefteyî dertên, lê dîsa jî ew azadîyeke derewîn e. Ji ber ku kitêb û tu bêje hemû hejmarên kovar û rojnameyan bi biryarên mehkeman û bi destê polêzan têne komkirin, cezayên hepsî û pereyî li wan dibarînin, nahêlin ku bigihîjin destê xwendevanan. Ji xwe ew weşan li Kurdistanê qedexe ne. Ango dewlet wan difetisîne. Çawa ku firinek bikaribe nan derxe, lê destûr tunebe ku bifroşe…

Heya du-sê sal berê cejna Newrozê li Tirkîyê qedexe bû, dewletê cejn di nav xwînê da dihişt. Nuha dibêjin serbest e, lê ew jî ne rast e. Newrozê wek cejneke Tirk nîşan didin, dixwazin bi reng û naverok vala bikin. Bi xwe, bi wezîr, walî û polêzên xwe pîroz dikin û ji Kurdan ra dîsa qedexe ye!..

Gelo ev çawa demokrasî ye? Eva demokrasî nîne, demostrasî ye…

Xuya ye ku li himber Kurdan Îraq, İran deh qatî ji Tirkîyê baştir in. Yan jî Tirkîye deh qatî ji wan xirabtir e. Ango Tirkîye xirabtirê xiraban e.

Ger Sûrîye jî rê bide radyo û têlevîzyona Kurdî û mektebên Kurdî veke, Tirkîye wek sosret di ortê da dimîne.

Helwesta Tirkîyê li himber gel, dîn û mezhebên dinê jî ne cuda ye. Tirkîye xwe Laîq nîşan dide. Laîqî heqnasî ye, tolerans e di warê dîn û mezheban da. 

Lê li vî welatî Ermenî, Rûm, Suryanî û Yezdî hatine qirkirin û hatine revandin…

Li vî welatî Elewîyan zulm dîtine, ji tirsan bawerîya xwe veşartine û gelek caran jî hatine qirkirin…

Li vî welatî heya Sunnîyên Misilman gelek caran teda dîtine. Dewletê ku kemalîzm kirîye wek dînekî teze, bi navê "laîqîyê" bîr û bawerîyên resmî li ser gel ferz kirîye, heya têkilî orf-adet û qiyafetê xelkê bûye, xelk bîlesewe êşandîye.

Li tu welatê Rojhilata Navîn, ne li Îraq û İranê, ne li Sûrîyê, ne li Libnanê û welatên dinê, dijî ol û mezhebên cuda zulm û neheqîyeke vê derecê ne hatîye dîtin. Ermenî, Suryanî, Yezdî li Îraqê, İranê, Sûrîyê û Libnanê gelek azad in. Yêzdî li welatên xaçparêz, wek Ermenîstan û Gurcistanê gelek azad in.

Rastî ev e. Û ev yek nîşan dide ku demokrasîya Tirkîyê jî, laîqîya wê jî vir û derew e. Dewleta Tirk dewleta herî despot e, ya herî zalim e li Rojhilata Navîn.

Roja Teze hat girtin 
Rojnama hefteyî Roja Teze ku li İstembolê bi Kurdî û Tirkî derdiket hat girtin. Di hejmara dawî da tê gotin ku rojname ji ber cezayên hepsî û pereyî û ji ber astengên dinê êdî nikare derkeve. Heya nuha 36 hejmarên wê bi biryara mehkemê dest danîne ser. Di derheqa xwedî, berpirsîyar û nivîskaran da bi sedan dawe vekirine û gelek ceza dane. Li Kurdistanê jî ji xwe bi biryara Walîyê Rewşa Taybetî bi temamî hatîye qedexekirin.

Ev ne cara pêşîn e ku rojnameyeke Kurdî bi destê mehkeme û polêzê Tirk tê girtin, yan ji ber teda û astengan mecbûr dimîne xwe bigre. Lê bila xwendavanên wê xemgîn ne bin, cî vala namîne; yên teze wê derkevin û ala berxwedanê hilgirin.

Em li jêrê cî didine nivîsa Ferhad Can ku di hejmara dawî da ( ya 74) derket û li ser vê yekê ye: 

Nuha xatirê we.. 
Ferhad CAN

Xwendevanên delal,

Em careke din bi xemgînî xatirê xwe ji we dixwazin. Ji ber ku, tiştê ku hate serê rojnamên berê (Azadî, Dengê Azadî, Ronahî, Hêvî) hat serê Roja Teze jî. Ji ber zordestî û astengên sazûmana zalim ew jî ji vê hejmarê pê ve tê girtin.

Ji we ra eyan e, sazûmana zalim berê qet firsend ne dida kovar û rojnamyeke bi zmanê kurdî derkeve. Piçek jî tê da Kurdî hebe, yan doz û daxwaza heqê Kurdan bike, hîn di destpêkê da ew digirt. Operasyon çêdikir, xwedî, berpirsîyar û nivîskarên wê digirt dibir, bi nîyeta avakirina dewleta Kurd mehkeme û ceza dikir!

Lê ev nêzî deh sal e ku dewleta Tirk bi şiklekî resmî îznê dide ku bi naveke Kurdî û bi zmanê Kurdî kovar û rojname derkevin. Lê rê li ber digre, nahêle ku belav be. Xwendevanan ditirsîne, nahêle ku bê firotin û bê xwendin. Li xwedî, berpirsîyar û nivîskarên wê cezayên hepsî û pereyî dibarîne, wan dike zindanê yan direvîne. Carina jî dikuje... Ango dewleta Tirk van wesanan difetisîne. Ger bi wê jî nebû, bi biryara mehkemê raste rast digre.

Ango îznê didine derketina kovar û rojnamên Kurdî, lê nahêlin ku bijîn. çawa ku zarokê piçûk ne di yek carê da, lê hêdî hêdî, bi sîle û toqat, tî û birçî bê kuştin..

Serkar û rêvebirên dewleta Tirk him usa dikin, him jî vedigerin xelkê bîyanî ra dibêjin: "Zmanê Kurdî serbest e. Ka binêrin rojname, kovar û kitêbên Kurdî dertên û kasetên Kurdî serbest in!.."

Ev zalim, serda jî henekê xwe bi me Kurdan dikin, dibêjin kovar û rojnamên Kurdî serbest in, lê kes naxwîne, bona wê têne girtin!..

Ev sîyaset ji ya berê ziraftir e û zalimtir e...

Helbet, di nav Kurdan da yê ku dikarin zmanê xwe di warê xwendin û nivîsandinê da bi kar bînin wek prosent kêm in. Sebebê vê jî eyan e. Ev ne sûcê Kurdan e. Lê dewleta zalim pêşî lê girtîye, rê nade ku Kurd xwendin û nivîsandina zmanê xwe hînbin. Mektebên Kurdî tunin.

Wexta xwendina zmanekî qedexe be xelk çawa hînî xwendin û nivîsandina wê bibe? Hela zmanê Tirkî bi vî şiklî 15-20 salî qedexe bikin, binêrin halê Tirkan çi dibe?.

Lê di van zaliman da merhemet û însaf tune. Li tu derê dinyayê har û hovîyeke han ne hatîye dîtin.

Xwendevanên delal, li himber vê sazûmana zordest û zalim û rewşa xirab çare çi ye? çare dîsa jî kar û xebat e, berxwedan e.

Li himber çetinahîyan tucar dilsar ne bin, bê hêvî ne bin!

Kurdan bi hezaran salan ber xwe dan û heya îro hebûna xwe, zman û çanda xwe parastin. Rewşenbîrên Kurd, ji sed salî zêdetir e di rewşên gelek zehmet da weşanan derdixin û zmanê kurdî di warê xwendin û nivîsandinê da didin jîyandin.

Heval û hogiran jî di sala 1991 da bi rojnama hefteyî Azadî dest pê kirin û heya îro bi camêrî berxwe dan hatin.

Rewşa zman û çanda Kurdî îro ne wek sed sal berê ye, heya ne wek 20-30 sal berê ye; gelek guhartin heye, gelek pêşveçûn heye.

Ew meş nasekine û divê nesekine.

Çireyek vemire jî yeke din, dehê din wê pêkevin.. Cîyê çireyan wê fanos û luks bigrin...

Emê dibe ku piçek wêsa xwe bigrin lê piştî wê gavên mezintir bavêjin. Dilê xwe fireh bigrin. Di çarînê da usa dihate gotin:

Binhêr, ji hev dizê tim, mirin û jîyan

Hêvî aj dide li ser axa derd û kulan

Axa hişk da dimrin dilopên pêşîn

Yê din diherikin, dibin ava çeman

Hûn jî ji van gavan ra xwe hazir bikin, dilopên xwe tev li yê dinê bikin ku bibe ava co û çeman...

Xwendevanên delal, nuha xatirê Roja Teze û ya we! Heya "roj"eke dinê...

 
QETLÎAMÊN LI GIRTÎXAN HATIN PROTESTOKIRIN

Roja 23ê Kanûna pêşin li bajarê Kolnê bi hezaran kes civîyan û li dijî kuştina girtîyên sîyasî li girtixanên Tirkîyê protesto kirin. Wekî tê zanîn di meha çûyî da bi dehan kesên ku di grêva birçîtîyê da bûn hatibûn kuştin û bi sedan jî hatibûn birîndarkirin. Li dijî vê hovîtîya rejima Tirk li gelek deran meş û mitingên protestokirinê çêbûn. Li bajarê Kolnê ji meş û mîtîngeke mezin ji alî Komîta Piştgirîya Girtîyên Sîyasî hate organîzekirin. Di vê meş û mîtîngê da nêzîkî sê hezar kes beşdar bûn ku ji wan bi qasî 300 terefdarên Partiya Sosyalist a Kurdistanê (PSK) jî hebûn. Wan di bin alayên Kurdistanê û flama "Em Qetlîamên Girtîxanan protesto dikin"meşîyan. 

Li gor biryara Komita Amadekar, divîyabû tu rêxistin yan jî partîyên sîyasî flama û sembolên xwe yê taybetî venekirina. Û hemû alîyên beşdarbûyî li ser vê biryarê man û heta dawî bi awakî rêk û pêk û bi dîsîplîn çalakîya xwe birin serî. Di wexta vê çalakîyê da polêsên Alman tedbîrên mezin girtibûn. Beşdaran bi hevra ev sloganên han avêtin:

- Bê deng nemîne, wê rojekê dora te jî bê!

- Na ji girtîxanên tîpa F ra!

- Azadî ji bo girtîyên sîyasî!

-Bimre koletî, bijî azadî!

- Bijî Azadîya Kurdistanê!

- Bimre faşîzm!Bijî biratîya gelan!

-Hoch die Internationale Solidaritet!

Di dema meş û mîtîngê da belavokên PSK û yên KOMKARê bi zimanê Almanî, Kurdî û Tirkî bi awkî fireh hatin belavkirin. Herweha Rojnama Roja Teze, kovara DENG û Bultena PSKê ji dest hatin firotin. Meş û mitingê li meydana Ebertplatz destpêkir û li ber Dêra Dom gihîşte dawîyê.